سوال:

اين‌كه گفته مي‌شود:«عرش خداوند بر آب قرار داشته» به چه معنا مي‌باشد؟

جواب:         

در آيه‌ي 7 از سوره هود مي‌خوانيم كه «كان عرشه علي الماء؛يعني، عرش خداوند بر آب بود» براي رسيدن به پاسخ سوال اول بايد معناي «عرش» و‌‌ «ماء» را بيان كنيم و بعد به سراغ پاسخ سوال برويم:

عرش در اصل به معناي «سقف» يا « شيء سقف دار» است و به تخت‌هاي بلند همانند تخت‌هاي سلاطين گذشته نيز عرش گفته مي‌شود اما اين كلمه بعداً  به معناي قدرت نيز به كار رفته است.

اما گاهي كلمه‌ي عرش به معناي«مجموعه‌ي جهان هستي» مي‌باشد زيرا تخت قدرت خداوند همه‌ي اين جهان را  فرا مي‌گيرد. و اما كلمه «ماء»  معناي معمولي آن  «آب» است اما گاهي به هر شيء مايع«ماء»  گفته  مي‌شود  مانند فلزات مايع و امثال آن.

 با آن‌چه در تفسير اين دو كلمه گفته شد چنين استفاده مي‌شود كه در آغاز آفرينش  جهان هستي به صورت مواد مذابي بوده ( يا گازهاي فوق العاده فشرده كه شكل مواد مذاب و مايع را داشت). سپس در اين توده‌ي آب گونه حركات شديد و انفجارات عظيمي رخ داد و قسمت‌هائي از سطح آن پي در پي  به خارج پرتاب شد اين اتصال و به هم پيوستگي به انفصال و جدائي گرائيد و كواكب و سيارات و منظومه‌ها يكي بعد از ديگري تشكيل يافتند بنابراين جهان هستي و پايه‌ي تخت قدرت خدا نخست بر اين ماده‌ي عظيم  آب گونه قرار داشت.

اين همان چيزي است كه آيه‌ي 30 سوره‌ي انبيا نيز به آن اشاره شده است درآنجا كه مي فرمايد: «آيا آنها كه خدا را انكار مي‌كنند با چشم علم و دانش اين حقيقت را نديدند كه آسمان‌ها و زمين، در آغاز به هم پيوسته بود سپس ما آنها را از هم گشوديم و هر موجود زنده‌اي را از آب آفريديم».

در نخستين خطبه‌ي نهج البلاغه نيز اشارات روشني به همين معني شده است 1

پاورقي:

1- تفسير نمونه جلد 9 ص 25 و 26.